Thúc đẩy giải ngân vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài

(eFinance Online) - Ông Trương Hùng Long, Cục trưởng, Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại, Bộ Tài chính cho biết: Ước lũy kế giải ngân vốn nước ngoài trong 6 tháng năm 2019 như sau: Vốn cấp phát đầu tư phát triển giải ngân được 2.050 tỷ đồng, đạt 3,42% kế hoạch vốn Quốc hội giao (7,16% kế hoạch vốn do Bộ Kế hoạch và Đầu tư giao); chi thường xuyên giải ngân được 833 tỷ đồng, đạt 17,85% dự toán Quốc hội phê duyệt.  Vốn cho vay lại của chính quyền địa phương giải ngân được khoảng 216 tỷ đồng, đạt 1,26% kế hoạch. Doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công giải ngân 7.664 tỷ đồng, đạt 29,22% hạn mức giải ngân cho vay lại.   
Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng chủ trì hội nghị trực tuyến thúc đẩy giải ngân nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài năm 2019. Ảnh: Quang Minh.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng chủ trì hội nghị trực tuyến thúc đẩy giải ngân nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài năm 2019. Ảnh: Quang Minh.

Ngày 26/6/2019, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đã chủ trì hội nghị trực tuyến thúc đẩy giải ngân nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài năm 2019. Hội nghị có sự tham dự của đại diện các bộ, ngành Trung ương, 6 nhà tài trợ lớn ((ADB, AFD, WB, JICA, KEXIM, KfW) và điểm cầu 62 tỉnh, thành phố.

Giải ngân đều không đạt dự toán

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, việc thúc đẩy tiến độ giải ngân không thể thực hiện được nếu không có sự chung tay của các chủ dự án, bộ, ngành, nhà tài trợ.

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2019, các cấp, các ngành, địa phương và Chính phủ đã ban hành các nghị quyết, kế hoạch triển khai thực hiện. Một trong những nhiệm vụ cơ bản là giải ngân nhanh và giải ngân có hiệu quả nguồn vốn đầu tư công, bao gồm cả vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài đã được Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao.

Đây là một trong những các công việc quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và dự toán NSNN trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, theo số liệu của Bộ Tài chính, số liệu giải ngân nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vay ưu đãi từ năm 2016 đến nay đều không đạt dự toán, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh.

Theo kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020, vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài được điều chỉnh theo nghị quyết của Quốc hội là 360.000 tỷ đồng. Đến hết năm 2019, tổng số đã giao trong dự toán NSNN của giai đoạn 2016 - 2019 là 244.300 tỷ đồng, số còn lại chưa giao là 115.700 tỷ đồng, bằng 67,9% kế hoạch điều chỉnh của cả giai đoạn. Số đã giải ngân, lũy kế từ năm 2016 đến tháng 5/2019, là 133.042 tỷ đồng, bằng 54,5% kế hoạch đã giao của giai đoạn 2016 - 2019 và bằng 36,96% kế hoạch trung hạn điều chỉnh giai đoạn 2016 - 2020, nếu so với kế hoạch ban đầu là 300.000 tỷ đồng vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài, thì mới giải ngân đạt 46%.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, đến hết năm 2019, còn 166.958 tỷ đồng chưa được giải ngân. Theo kế hoạch điều chỉnh của Quốc hội là 360.000 tỷ đồng của cả giai đoạn 2016 - 2020, thì số chưa giải ngân còn lại là 222.958 tỷ đồng.

“Đây là một con số rất đáng báo động. Trước tính cấp bách của vấn đề này, nhằm hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ giải ngân của các dự án sử dụng vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài, với vai trò là cơ quan được Chính phủ giao kiểm soát và thực hiện giải ngân các dự án vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị này với sự tham dự của các bộ, ngành trung ương, các cơ quan quản lý dự án, các chủ dự án và đối tác phát triển để cùng bàn giải pháp hữu hiệu nhằm thúc đẩy giải ngân những dự án này” - Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng bày tỏ sự lo ngại.

Để có các giải pháp thiết thực, hiệu quả, đẩy nhanh tiến độ giải ngân, thông qua Hội nghị này, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng đề nghị các bộ, ngành trung ương, các tỉnh, thành phố, đại diện các cơ quan chủ quản, chủ dự án, các nhà tài trợ tập trung thảo luận, làm rõ nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải ngân chậm thời gian qua.

“Bộ Tài chính mong muốn được lắng nghe các ý kiến góp ý của các đại biểu để Bộ Tài chính có thể giải quyết ngay các vướng mắc thuộc trách nhiệm của bộ mình, đồng thời bộ sẽ phối hợp với các ngành, các cấp, các chủ đầu tư, các ban quản lý dự án, các nhà tài trợ tháo gỡ khó khăn thuộc thẩm quyền hoặc trình lên các cấp có thẩm quyền những vấn đề thuộc thẩm quyền, góp phần giải ngân nhanh và thuận lợi hơn cho các dự án nguồn vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài.” Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng bày tỏ hy vọng.

Thúc đẩy giải ngân vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài hình 1 Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Quang Minh.
 

Triển khai đồng bộ các giải pháp

Đề cập tới các nguyên nhân khiến nguồn vốn ODA và vay ưu đãi giải ngân chậm, ông Trương Hùng Long, Cục trưởng Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại (QLN&TCĐN) cho biết: "Hiện có rất nhiều hạn chế và vướng mắc trong bố trí kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn; vướng mắc về thủ tục đầu tư, thủ tục cho vay lại và thủ tục kiểm soát chi, giải ngân và rút vốn".

Ý kiến tại hội nghị cũng cho thấy, việc điều chỉnh kế hoạch vốn ở các dự án và các tiểu dự án diễn ra thường xuyên và liên tục ở tất cả bộ, ngành và địa phương. Tuy nhiên, thủ tục điều chỉnh kế hoạch vốn theo quy định rất phức tạp, qua nhiều cấp. Nhiều trường hợp dự án đến khi được điều chỉnh đã hết thời hạn giải ngân và lại phải xin gia hạn dự án, kéo theo nhiều thủ tục pháp lý phức tạp. Ví như, dự án nâng cấp đô thị Đồng bằng sông Cửu Long, dự án đường hành lang ven biển phía Nam...

Chia sẻ về điều này, theo Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam Eric Sidgwick (đại diện 6 nhà tài trợ chính của Việt Nam) cho rằng: trước đây, Việt Nam có tốc độ giải ngân rất tốt nhưng từ năm 2014, tốc độ này dần thấp đi và tới nay đang rất chậm, không chỉ đối với vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài.

Theo ông Eric Sidgwick, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là vướng mắc về thủ tục đầu tư. Các quy định về thủ tục đầu tư thay đổi liên tục, phức tạp, trùng lắp và không nhất quán. Tính sẵn sàng của dự án thấp cũng là nguyên nhân dẫn tới nguồn vốn bị ùn ứ. Trong nhiều trường hợp, các dự án mặc dù được bố trí đủ kế hoạch vốn nhưng công tác triển khai chậm. Điều này cho thấy công tác chuẩn bị dự án còn nhiều bất cập. Đặc biệt, các vấn đề liên quan đến tư vấn thiết kế dự án, triển khai công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư…

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Ngọc Đông cho biết, từ nay đến cuối năm, Bộ GTVT sẽ tiếp tục quyết liệt chỉ đạo các chủ đầu tư, ban quản lý dự án phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ thực hiện, đẩy mạnh công tác nghiệm thu, thanh toán để đảm bảo giải ngân hết kế hoạch giao của từng dự án.

“Bộ sẽ gắn trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị về kết quả giải ngân; đồng thời chỉ đạo các cơ quan tham mưu thuộc bộ phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư, ban quản lý dự án để nhanh chóng giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai dự án” - Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông nói.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà cho biết, Bộ Tài chính ghi nhận và tiếp thu ý kiến đóng góp của các đại biểu, trên cơ sở đó, Bộ Tài chính sẽ tổng hợp, hoàn thiện để báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Trong thời gian tới, để đẩy nhanh giải ngân vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài, theo Thứ trưởng Trần Xuân Hà, cần phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, sửa đổi Nghị định số 132/2018/NĐ-CP và Nghị định 16/2016/NĐ-CP của Chính phủ theo hướng thông thoáng hơn; đơn giản hóa quy trình bổ sung kế hoạch vốn hằng năm; đơn giản hóa cơ chế điều chỉnh, điều chuyển kế hoạch vốn cũng như cơ chế hạch toán và chuyển nguồn đối với vốn vay ODA, vay ưu đãi. Đặc biệt, Bộ Tài chính kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành chỉ thị về đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn ODA và vay ưu đãi của Chính phủ cho 6 tháng cuối năm 2019. Bênh cạnh đó, hiện nay tính sẵn sàng của các dự án còn nhiều khó khăn nên đề nghị các bộ, địa phương, ban quản lý dự án chú trọng việc chuẩn bị, đấu thầu, giải phóng mặt bằng, nhanh chóng triển khai dự án để có khối lượng hoàn thành và thanh toán vốn.

Thứ trưởng Trần Xuân Hà đề nghị Thứ trưởng Trần Xuân Hà cũng  đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính để rà soát lại dự toán ngân sách đầu tư phát triển, chi từ nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài năm 2019 và lập dự toán cho năm 2020, vì tháng 7/2019 đã bắt đầu lập dự toán cho năm sau.

Qua thảo luận, chúng tôi thấy tính sẵn sàng của các dự án còn nhiều khó khăn. Chính vì vậy, Bộ Tài chính  đề nghị các bộ, ngành, địa phương, các ban quản lý dự án cần chú trọng vào công tác chuẩn bị đầu tư, chuẩn bị dự án, vấn đề đền bù giải phóng mặt bằng, đấu thầu, vấn đề ký và triển khai các hợp đồng để đảm bảo có khối lượng hoàn thành, từ đó đủ điều kiện để thanh toán vốn.

Ngoài ra, để đẩy nhanh tiến độ, các bộ, ngành địa phương cần quan tâm tới công tác nhập dữ liệu vào hệ thống TABMIS; tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính trong công tác thẩm định các chương trình, dự án vay về cho vay lại, trong đó có chương trình, dự án của ngân sách địa phương;  cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính với các nhà tài trợ trong việc đàm phán, ký kết các hiệp định vay, thủ tục điều chỉnh hiệp định vay (thời hạn giải ngân, rút vốn, phân bổ các vòng ngân sách, sử dụng nguồn vốn dự phòng, tỷ lệ giữa nội tệ và ngoại tệ…

"Chính phủ Việt Nam cần chỉ đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Bộ Tài chính và các đối tác phát triển sửa đổi quy định hiện hành để đảm bảo sự thống nhất và rõ ràng về vai trò, trách nhiệm của các cơ quan tham gia khác nhau; đơn giản hóa mạnh mẽ và giảm số lượng các bước phê duyệt để phân cấp nhiều hơn. Chính phủ Việt Nam cần đơn giản hóa các thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư; đưa dự án vào kế hoạch cũng như giao kế hoạch vốn hàng năm. Ngoài ra, cần đơn giản hóa thủ tục phân bổ ngân sách bổ sung theo kế hoạch cho các dự án đang thực hiện; đảm bảo tính linh hoạt cao để cập nhật kế hoạch hàng năm", ông Eric Sidgwick nhấn mạnh.

Phương An

Tin cùng chuyên mục