Năm 2021: Phấn đấu tăng thu NSNN 3% so với dự toán Quốc hội quyết định

(eFinance Online) - Phát biểu tại Hội nghị tổng kết năm 2020 và triển khai kế hoạch năm 2021 ngành Tài chính vừa được tổ chức ngày 08/01/2021, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đánh giá năm 2020 là năm thành công hơn so với năm 2019 và là năm thành công nhất trong 5 năm qua với những kết quả thành tích đặc biệt. Bộ Tài chính và ngành Tài chính không những hoàn thành toàn diện vượt mức xuất sắc nhiệm vụ của 5 năm, mà đặc biệt năm 2020 thực hiện xuất sắc nhiệm vụ tài chính ngân sách, trong bối cảnh khó khăn do đại dịch covid 19, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu ban hành nhiều chính sách khắc phục thiên tai, ổn định sản xuất kinh doanh, thúc  đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Do bị ảnh hưởng của đại dịch covid 19 Quốc hội đã đồng ý hụt thu năm 2020 là 200.000 tỷ đồng, nhưng đến nay thu ngân sách cả nước đã đạt 98%dự toán với hơn 1,5 triệu tỷ đồng, tăng gần 184.000 tỷ đồng so với con số báo cáo Quốc hội, với kết quả này dự kiến bội chi chỉ bằng 3,93% tổng sản phẩm trong nước.  

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đánh giá cao ngành Tài chính đã nghiêm túc triển khai quyết liệt đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp để đạt thành quả quan trọng về tài chính ngân sách. Ảnh: QM.
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đánh giá cao ngành Tài chính đã nghiêm túc triển khai quyết liệt đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp để đạt thành quả quan trọng về tài chính ngân sách. Ảnh: QM.

Cơ cấu thu ngân sách bền vững hơn

Thủ tướng Chính phủ cũng ghi nhận sự đóng góp nổi bật của ngành Tài chính trong những kết quả quan trọng, toàn diện này của đất nước, đặc biệt trong việc chủ động triển khai, hỗ trợ, khắc phục khó khăn cho sản xuất kinh doanh, thiên tai và phục hồi kinh tế. Chính phủ, Thủ tướng đánh giá cao ngành Tài chính đã nghiêm túc triển khai quyết liệt đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp để đạt thành quả quan trọng về tài chính ngân sách. “Con số thu ngân sách làm chúng ta thở phào, khi có dịch xảy ra mà chỉ hụt thu 30.000 tỷ đồng, đây là cố gắng lớn của các đồng chí trong bối cảnh dịch covid 19 xảy ra tại các nước và ảnh hưởng trực tiếp với nước ta, tôi  đánh giá cao nhiều địa phương làm ngày đêm, các đồng chí giám đốc sở tài chính, cục trưởng cục thuế, hải quan… lăn lộn ngày đêm tìm mọi biện pháp đảm bảo thu ngân sách”, Thủ tướng đánh giá.

Để hỗ trợ cho doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn do đại dịch Covid-19 gây ra, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ trình cấp có thẩm quyền ban hành kịp thời các giải pháp miễn, giảm, giãn thuế và các khoản thu NSNN. Đồng thời, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành rà soát để miễn, giảm các khoản phí, lệ phí nhằm tháo gỡ khó khăn cho các đối tượng chịu ảnh hưởng của dịch bệnh.

Bên cạnh việc tập trung thực hiện tốt các luật thuế và nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2020, ngay từ đầu năm Bộ Tài chính đã chỉ đạo cơ quan thuế, hải quan khẩn trương triển khai các giải pháp thu ngân sách tháo gỡ khó khăn cho sản xuất - kinh doanh, đi đôi với việc tăng cường kiểm tra, giám sát, giảm thiểu việc lợi dụng chính sách để trục lợi. Tính đến ngày 31/12/2020, đã có khoảng 123,6 nghìn tỷ đồng tiền thuế, thuê đất, phí và lệ phí được gia hạn, hoặc miễn giảm.

Cơ quan thuế, hải quan cũng đã tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng để làm tốt công tác quản lý thu NSNN trên địa bàn; đẩy mạnh chống thất thu, chuyển giá, gian lận thương mại, trốn thuế; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế; quyết liệt xử lý và thu hồi nợ đọng thuế, giảm tỷ lệ nợ đọng thuế trên thu ngân sách.

Bằng các biện pháp tài khóa đồng bộ, quyết liệt nêu trên, kết hợp với chính sách tiền tệ và các chính sách kinh tế khác, đã cơ bản giữ được ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì đà tăng trưởng kinh tế ở mức cao so với thế giới và khu vực, tăng trưởng quý sau cao hơn quý trước. Qua đó, thu NSNN cũng đạt cao hơn so với đánh giá báo cáo Quốc hội tại kỳ họp thứ 10 (tháng 10, 11/2020), với tổng thu cân đối NSNN ước đạt 1.507,1 nghìn tỷ đồng, bằng 98% dự toán (giảm 31,9 nghìn tỷ đồng), tăng gần 184 nghìn tỷ đồng so báo cáo Quốc hội, tỷ lệ động viên vào NSNN đạt khoảng 23,9% GDP, huy động từ thuế và phí đạt khoảng 19,1% GDP; trong đó: thu nội địa đạt xấp xỉ 100% dự toán; thu từ dầu thô đạt 98,3% dự toán (giảm 602 tỷ đồng); thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 93,8% dự toán, thu cân đối ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu (sau khi trừ hoàn thuế giá trị gia tăng ) đạt 86,2% dự toán (giảm 28,6 nghìn tỷ đồng). Theo phân cấp quản lý, thu ngân sách trung ương bằng khoảng 90%, giảm khoảng 89 nghìn tỷ đồng so dự toán; thu ngân sách địa phương đạt 108,6%, vượt 56,8 nghìn tỷ đồng so dự toán.

Năm 2021: Phấn đấu tăng thu NSNN 3% so với dự toán Quốc hội quyết định hình 1
Hội nghị tổng kết năm 2020 và triển khai kế hoạch năm 2021 ngành Tài chính. Ảnh: QM.
Tính chung cả giai đoạn 2016-2020, tổng thu NSNN đạt 6,89 triệu tỷ đồng, hoàn thành vượt kế hoạch đề ra (100,4%), mức rất tích cực trong điều kiện thu NSNN năm 2020 khó khăn, tăng trưởng kinh tế thấp hơn rất nhiều so dự kiến. Cơ cấu thu NSNN bền vững hơn, tỷ trọng thu nội địa trong tổng thu NSNN tăng từ 68% bình quân giai đoạn 2011-2015 lên 85,5% năm 2020 (kế hoạch là 84-85%), tỷ trọng thu dầu thô và thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu giảm từ 30% bình quân giai đoạn 2011-2015 xuống còn khoảng 14,2% năm 2020.

Ngay từ đầu năm, Bộ Tài chính đã ban hành văn bản hướng dẫn các bộ, ngành và địa phương tổ chức triển khai thực hiện dự toán chi NSNN năm 2020, trong đó yêu cầu chặt chẽ về thời gian phân bổ, nội dung phân bổ và tổ chức thực hiện dự toán, đảm bảo phù hợp với thực tế, triệt để tiết kiệm và phát huy hiệu quả sử dụng kinh phí ngân sách. Trong điều hành đã tăng cường công tác thanh tra tài chính - ngân sách, công tác kiểm soát chi NSNN, qua đó phát hiện, chấn chỉnh và xử lý kịp thời các sai phạm.

Trước tình hình phức tạp của dịch bệnh, cân đối NSNN khó khăn, Bộ Tài chính đã chủ động trình cấp thẩm quyền cho phép thực hiện những biện pháp, như: yêu cầu tiết kiệm 70% kinh phí hội nghị, công tác phí trong và ngoài nước và tiết kiệm thêm 10% chi thường xuyên khác còn lại của năm 2020; chưa thực hiện điều chỉnh mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và lương hưu từ ngày 01/7/2020 nhằm chia sẻ khó khăn với nhà nước và người lao động; yêu cầu các địa phương chủ động điều hành ngân sách địa phương, trường hợp hụt thu thì phải chủ động sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính, tăng thu, tiết kiệm chi và các nguồn hợp pháp khác và cắt giảm các nhiệm vụ chi theo quy định của Luật NSNN. Tổng số kinh phí đã cắt giảm, tiết kiệm được của ngân sách trung ương là 49,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,6% dự toán Quốc hội giao.

Nhờ chủ động trong điều hành, đến nay có thể khẳng định rằng chi NSNN năm 2020 đã hoàn thành mục tiêu đề ra, với tổng số chi ngân sách ước khoảng 1.781,4 nghìn tỷ đồng, đáp ứng kịp thời, đầy đủ các nhiệm vụ chi phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, quản lý nhà nước và thanh toán các khoản nợ đến hạn. NSNN đã chi trên 18 nghìn tỷ đồng cho công tác phòng, chống dịch và hỗ trợ người dân vượt qua tác động của đại dịch Covid-19 theo các Nghị quyết của Chính phủ số 42/NQ-CP về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19 và số 37/NQ-CP của Chính phủ về một số chế độ đặc thù trong phòng, chống dịch Covid-19. Ngân sách trung ương đã sử dụng khoảng 12,4 nghìn tỷ đồng dự phòng để hỗ trợ các địa phương khắc phục hậu quả bão, mưa lũ và khôi phục sản xuất sau thiên tai, dịch bệnh; xuất cấp gần 37 nghìn tấn gạo dự trữ quốc gia để cứu trợ, cứu đói cho nhân dân, khắc phục hậu quả thiên tai và giáp hạt đầu năm. Các địa phương cũng chủ động sử dụng khoảng 8,2 nghìn tỷ đồng dự phòng ngân sách địa phương và nguồn lực tại chỗ để chi cho công tác phòng chống dịch bệnh, khắc phục hậu quả thiên tai, khôi phục sản xuất, cơ sở hạ tầng thiết yếu và hỗ trợ đời sống nhân dân, đảm bảo an sinh xã hội ở địa phương.

Điểm sáng trong tổ chức thực hiện chi ngân sách năm 2020 là tiến độ giải ngân vốn đầu tư phát triển tiến bộ hơn so với năm trước, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương. Ước tính đến ngày 31/12/2020 chi đầu tư phát triển đạt 82,8% dự toán (cùng kỳ đạt 62,9% kế hoạch); phấn đấu đến hết thời điểm khóa sổ kế toán năm 2020 (ngày 31/01/2021) đạt 92-93% dự toán. Bên cạnh đó, đã thực hiện giải ngân vốn năm 2019 chuyển sang năm 2020 đạt khoảng 75% kế hoạch. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 26 nghìn tỷ đồng vốn vay ngoài nước cho đầu tư phát triển không thực hiện được, phải hủy dự toán.

Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao, Bộ Tài chính đã chủ động rà soát, sửa đổi cơ chế kiểm soát thanh toán vốn đầu tư từ tiền kiểm sang hậu kiểm, rút ngắn thời gian kiểm soát từ 7 ngày xuống còn tối đa 4 ngày, đơn giản hóa thủ tục, thúc đẩy giải ngân vốn; tổ chức giao ban trực tuyến thường xuyên với các bộ và địa phương để nhận diện những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp đẩy mạnh giải ngân các nguồn vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài; đồng thời, định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình giải ngân và kiến nghị các giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2020.

Tính chung 5 năm giai đoạn 2016-2020, tổng chi NSNN ước đạt khoảng 7,66 triệu tỷ đồng; tỷ trọng chi NSNN bình quân khoảng 28% GDP (giai đoạn 2011-2015 là 29,5% GDP). Cơ cấu chi tiếp tục chuyển dịch tích cực, tỷ trọng chi đầu tư phát triển năm 2020 đạt trên 29% (mục tiêu là 25-26%), chi thường xuyên khoảng 63,1% tổng chi NSNN (mục tiêu là dưới 64%).

Với kết quả thu, chi ngân sách nêu trên, bội chi NSNN năm 2020 ước khoảng 248,5 nghìn tỷ đồng, dưới 4% GDP ước thực hiện (dự toán 3,44% GDP), tăng khoảng 14 nghìn tỷ đồng so với dự toán, bằng khoảng 10,5% mức Quốc hội cho phép điều chỉnh (tăng tối đa 133,5 nghìn tỷ đồng, tương đương 2,15% GDP). Tính chung 5 năm giai đoạn 2016-2020, bội chi NSNN bình quân khoảng 3,6% GDP, đảm bảo mục tiêu không quá 3,9% GDP theo Nghị quyết số 25/2016/QH14 ngày 09/11/2016 của Quốc hội.

Trong năm 2020, Bộ Tài chính đã chủ động điều hành việc phát hành trái phiếu Chính phủ để bù đắp bội chi và trả nợ gốc phù hợp với khả năng ngân quỹ nhà nước, chủ yếu là huy động vốn trung và dài hạn (không phát hành kỳ hạn dưới 5 năm) và không vay thêm từ các tổ chức tài chính quốc tế (WB, ADB....), góp phần củng cố xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Kỳ hạn phát hành TPCP năm 2020 đã dài gấp trên 3,5 lần năm 2011, từ mức 3,9 năm lên bình quân khoảng 13,94 năm, nâng kỳ hạn nợ bình quân danh mục trái phiếu Chính phủ thời điểm cuối năm 2020 lên 8,42 năm, dài gấp gần 5 lần so với thời điểm cuối năm 2011 (1,84 năm); lãi suất huy động bình quân cũng giảm mạnh, từ mức 12,01% bình quân năm 2011, xuống còn khoảng 2,86%/năm 2020.

Bên cạnh đó, thực hiện các quy định của Luật quản lý nợ công, bám sát các mục tiêu đề ra, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cho phép thực hiện việc tổ chức tái cơ cấu danh mục nợ, hoán đổi trái phiếu Chính phủ kỳ hạn ngắn sang kỳ hạn dài, qua đó kéo dài kỳ hạn còn lại, giảm áp lực trả nợ, cắt đỉnh nợ cho NSNN.

Công tác trả nợ được thực hiện đầy đủ, đúng hạn theo cam kết. Đồng thời, sử dụng hiệu quả các giải pháp quản lý nợ bền vững, Chương trình quản lý nợ trung hạn, kế hoạch vay, trả nợ hằng năm, quản lý chặt chẽ bảo lãnh Chính phủ và vay về cho vay lại; tăng cường giám sát, kiểm soát bội chi và vay nợ của ngân sách địa phương, qua đó, góp phần giảm nợ công. Đến cuối năm 2020, dư nợ công khoảng 55,8% GDP, nợ Chính phủ khoảng 49,6% GDP, trong phạm vi giới hạn cho phép.

9 nhiệm vụ trọng tâm năm 2021

Bước sang năm 2021, Thủ tướng Chính phủ mong muốn ngành Tài chính phải đi đầu thực hiện phương châm mà Chính phủ đề ra cho năm 2021 là “Đoàn kết, kỷ cương, đổi mới sáng tạo, quyết liệt hành động, khát vọng phát triển”, với những nỗ lực cao nhất, quyết tâm cao nhất. Tán thành với các chủ trương, biện pháp ngành Tài chính đã đề ra cho năm 2021 tại báo cáo trình bày tại hội nghị, Thủ tướng cũng yêu cầu năm tới toàn ngành phải chủ động tích cực hơn, năng động sáng tạo hơn để đạt được kết quả tổng thể cao hơn năm 2020.

Thủ tướng đề ra 9 nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong năm tới: Một là, bám sát phương châm hành động của Chính phủ, để tổ chức thực hiện đồng bộ hiệu quả các Nghị quyết 01, 02 của Chính phủ. Tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Công thương, điều hành đảm bảo các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế.

Hai là, rà soát sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật và các cơ chế chính sách thuộc lĩnh vực tài chính ngân sách. Từng bước nghiên cứu xây dựng hệ thống thuế địa phương, từng bước phù hợp với tình hình mới. Phân cấp, huy động nguồn lực đất đai vào NSNN, phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài nguyên và Môi trường để đưa nguồn lực này vào ngân sách.

Ba là, làm tốt công tác quản lý thu NSNN, đảm bảo thu đúng, thu đủ, kịp thời, tăng cường kiểm soát thất thu, trốn thuế, chuyển giá, buôn lậu… Phấn đấu tỷ lệ động viên vào ngân sách đạt 15,5%, giảm nợ đọng thuế dưới 5%.

Bốn là điều hành chi NSNN chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả, kiểm soát bội chi phấn đấu dưới 4% GDP. Biểu dương kết quả tiết kiệm chi dưới 50.000 tỷ đồng của ngành Tài chính, Thủ tướng cho rằng đây là bài học kinh nghiệm quý.

Năm là tăng cường quản lý giá cả, thị trường, góp phần kiểm soát lạm phát , ổn định kinh tế vĩ mô, triển khai hiệu quả mua hàng dự trữ quốc gia.

Sáu là đẩy mạnh phát triển đồng bộ, nâng cao chất lượng các thị trường tài chính, chứng khoán, bảo hiểm. Phát triển các sản phẩm mới, mở rộng kênh phân phối bảo hiểm, một kênh an sinh rất quan trọng cho xã hội.

Bảy là đẩy mạnh cơ cấu lại, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, nâng cao hiệu quả quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Tám là xây dựng đội ngũ cán bộ công chức ngành Tài chính có tâm, có tầm, giải phóng sức sản xuất từ chính sách tài chính.

Chín là hội nhập quốc tế sau khi thực thi các FTA. Đánh giá tác động kịp thời để điều chỉnh chính sách, không để chính sách ảnh hưởng đến sự phát triển của đất nước…

Năm 2021: Phấn đấu tăng thu NSNN 3% so với dự toán Quốc hội quyết định hình 2
 Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng hứa với Thủ tướng: Ngành Tài chính tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, cùng nhau chung sức đồng lòng, phối hợp tốt với các Bộ, ngành nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khăn thách thức, quyết tâm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ tài chính NSNN năm 2021 . Ảnh: QM.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, thay mặt Ban Cán sự Đảng bộ Tài chính, lãnh đạo Bộ Tài chính, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cảm ơn sự đánh giá rất cao của Thủ tướng, cảm ơn các Bộ, ngành, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cả nước đã hỗ trợ ngành Tài chính hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ tài chính - NSNN của năm 2020. Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng hứa với Thủ tướng: Ngành Tài chính tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, cùng nhau chung sức đồng lòng, phối hợp tốt với các Bộ, ngành nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khăn thách thức, quyết tâm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ tài chính NSNN năm 2021 mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

Quang Minh

Tin cùng chuyên mục